วิทยาศาสตร์ชีวภาพ ม.4 · บทที่ 2 (ส่วน A)
การรักษาดุลยภาพของร่างกายมนุษย์
ร่างกายรักษาปริมาณน้ำ แร่ธาตุ กรด–เบสของเลือด และอุณหภูมิให้อยู่ในช่วงที่เซลล์ทำงานได้ บทนี้มีแบบจำลองหน่วยไต ห้องแล็บเสมือนน้ำเข้า–ปัสสาวะออก แบบจำลองการหายใจกับ pH ของเลือด แบบทดสอบ 20 ข้อ และใบงานพร้อมเฉลย
2.1 · หน่วยไต
กรอง → ดูดกลับ → หลั่ง
เลือกขั้นตอน แล้วสังเกตว่าสารแต่ละชนิดไปทางไหน แบบจำลองนี้วาดหน่วยไตแบบแผนผัง ภาพวาดด้านล่างแสดงรูปร่างจริง
ความเข้มข้นของสาร (กรัม/100 มิลลิลิตร · ค่าโดยประมาณ)
| สาร | พลาสมา | ของเหลวที่กรองได้ | ปัสสาวะ |
|---|---|---|---|
| โปรตีน | 7–8 | 0 | 0 |
| กลูโคส | 0.1 | 0.1 | 0 |
| Na⁺ | 0.32 | 0.32 | 0.6 |
| ยูเรีย | 0.03 | 0.03 | 2.0 |
| ครีเอทินีน | 0.001 | 0.001 | 0.1 |
ทำไมโปรตีนไม่มีในของเหลวที่กรองได้ และกลูโคสไม่มีในปัสสาวะ?
โปรตีนและเซลล์เม็ดเลือดใหญ่เกินกว่าจะผ่านผนังโกลเมอรูลัส ส่วนกลูโคสถูกกรองออกมาแต่ ถูกดูดกลับทั้งหมด ที่ท่อขดส่วนต้นด้วยการลำเลียงแบบแอกทีฟร่วมกับ Na⁺ ยูเรียเข้มข้นขึ้นราว 67 เท่าเพราะน้ำถูกดูดกลับไปมาก
แล็บเสมือน 1 · น้ำเข้า–ปัสสาวะออก
ดื่มน้ำแล้ววัดปริมาณปัสสาวะทุก 30 นาที
อาสาสมัคร A และ B งดเครื่องดื่มมา 2 ชั่วโมง ถ่ายปัสสาวะให้หมดแล้ววัดปริมาตรไว้ (นาทีที่ 0) จากนั้น A ดื่มน้ำเปล่า 800 มิลลิลิตรภายใน 5 นาที ส่วน B ไม่ดื่มเป็นชุดควบคุม ทั้งสองถ่ายปัสสาวะใส่กระบอกตวงทุก 30 นาที กดปุ่มเพื่อเดินเวลา
ข้อมูลจำลองสำหรับอภิปราย · ชีววิทยา Biology
ดูแนวคำตอบ
น้ำต้องถูกดูดซึมจากลำไส้ก่อน เลือดจึงค่อย ๆ เจือจาง → ตัวรับรู้ออสโมติกในไฮโพทาลามัสถูกกระตุ้นน้อยลง → ต่อมใต้สมองส่วนหลังหลั่ง ADH ลดลง และ ADH ที่ค้างในเลือดต้องใช้เวลาสลาย อะควาพอรินจึงค่อย ๆ ถูกดึงออกจากเยื่อหุ้มเซลล์ท่อรวม → ปัสสาวะเจือจางและมากที่สุดราวนาทีที่ 90 · เมื่อขับน้ำส่วนเกินออกจนความเข้มข้นของเลือดกลับสู่ปกติ ADH ก็กลับสู่ระดับเดิม (ป้อนกลับเชิงลบ) · น้ำส่วนที่ไม่ถูกขับออก (ราว 300 มิลลิลิตร) ใช้ชดเชยน้ำที่ร่างกายขาดอยู่จากการงดดื่ม และน้ำที่เสียทางลมหายใจและผิวหนังระหว่างทดลอง
2.1 · ฮอร์โมนควบคุมน้ำ
ADH สั่งให้ไตเก็บน้ำไว้
ADH (antidiuretic hormone) สร้างจากเซลล์ประสาทในไฮโพทาลามัส ส่งไปเก็บและหลั่งจากต่อมใต้สมองส่วนหลัง กระตุ้นท่อขดส่วนท้ายและท่อรวมให้ดูดกลับน้ำ เลื่อนแถบเพื่อเปลี่ยนสภาพร่างกาย
2.3 · กลไกควบคุมอุณหภูมิ
ไฮโพทาลามัสสั่งการ ผิวหนังและกล้ามเนื้อตอบสนอง
ตัวอย่างจบแล้ว
ฉบับเต็มมี 18 หน้า พร้อมใบงานและเฉลย
ที่ดูไปเป็นเพียงบางส่วน ฉบับเต็มของบทที่ 2A ดุลยภาพของร่างกายมีครบทุกหัวข้อด้านล่าง พร้อมแบบทดสอบ 20 ข้อ ใบงานออนไลน์ ใบงานพิมพ์ PDF และไฟล์ Word แก้ไขได้
- 🔒 นำเข้าสู่บทเรียน
- 🔒 น้ำเข้า–ออกใน 1 วัน
- 🔒 ระบบขับถ่ายปัสสาวะ
- ✓ การทำงานของหน่วยไต
- ✓ แล็บเสมือน 1
- ✓ ADH ควบคุมน้ำ
- 🔒 แอลโดสเตอโรนกับโซเดียม
- 🔒 กรด–เบสกับเอนไซม์
- 🔒 ปอดควบคุม pH
- 🔒 ไตควบคุม pH และโรคไต
- 🔒 อุณหภูมิกับเอนไซม์
- ✓ ผิวหนังกับอุณหภูมิ
- 🔒 สรุป
- 🔒 เกมจับคู่
- 🔒 แบบทดสอบ
- 🔒 ใบงาน
- 🔒 ปิดบท
← ดูตัวอย่างบทอื่น